Ιδρύθηκε η εταιρεία των Φίλων των Μουσών στη Βιέννη, η οποία έγινε γνωστή στην Ελλάδα ως η Φιλόμουσος Εταιρεία.
Η ίδρυση της εταιρείας των Φίλων των Μουσών ήταν ένας από τους πιο έξυπνους διπλωματικούς χειρισμούς του Καποδίστρια διότι χωρίς να προκαλεί άμεσες αντιδράσεις η εταιρεία των Φίλων των Μουσών πέτυχε:
- Να διαφωτίζει την κοινή Ευρωπαϊκή γνώμη για τις συνθήκες διαβίωσης του Ελληνικού λαού κάτω από τον οθωμανικό ζυγό.
- Να αναλαμβάνει τη μόρφωση των νέων της Ελλάδος και τη διάδοση της παιδείας και του πνευματικού πολιτισμού στη σκλαβωμένη χώρα.
- Να διενεργεί εράνους για να σπουδάζουν οι Έλληνες στα Ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια.
- Να μπορούν να συνεργάζονται οι Έλληνες χωρίς να γίνονται αντιληπτοί.
- Να ξυπνήσει το ενδιαφέρον των μεγάλων και ισχυρών ανδρών της Ευρώπης για τον υπόδουλο Ελληνικό λαό και να ενωθούν ως φίλοι της Ελλάδας και υποστηρικτές της ελευθερίας της, όταν θα έφθανε η μεγάλη ώρα.
Η Φιλόμουσος Εταιρεία είχε πολύ μεγάλη απήχηση. Πρώτος συνδρομητής της ήταν ο Τσάρος Αλέξανδρος ο οποίος έδιδε διακόσια Ολλανδικά Δουκάτα το χρόνο και δεύτερη συνδρομήτρια ακολούθησε η Αυτοκράτειρα, με εκατό δουκάτα. Πολλοί ηγεμόνες, ευγενείς, υπουργοί και διπλωμάτες έσπευσαν να μιμηθούν το παράδειγμα του Τσάρου της Ρωσίας. Ο μοναδικός Αυστριακός που έγινε συνδρομητής ήταν ο ίδιος ο Μέττερνιχ.
Επιπλέον ο Καποδίστριας πέτυχε:
- Ν΄ανοιχθεί κατάλογος σχεδόν σε κάθε πόλη της Γερμανίας, Ολλανδίας, Αγγλίας, Γαλλίας, Ελβετίας ο οποίος περιείχε εγγραφές για παροχή βοήθειας.
- Να δημιουργηθεί ειδικό «Ταμείο των επι ξένης ορφανοπαίδων Ελλήνων» στη Γενεύη από εισφορές πλουσίων Ελλήνων και φιλελλήνων.
- Να γίνει εφικτή η περίθαλψη και εκπαίδευση των ελληνοπαίδων. Με αυτό τον τρόπο τα παιδιά των αγωνιστών της Επανάστασης μπόρεσαν να φοιτήσουν στα σχολεία που είχε ιδρύσει στην Ευρώπη.
- Να ιδρυθούν σχολεία σε διάφορες πόλεις της Ευρώπης, όπως στην Τεργέστη, στη Βενετία, στη Βολωνία, στην Αγκόνα, στη Μασσαλία, στο Λονδίνο, στο Παρίσι και οπουδήποτε αλλού υπήρχαν συγκεντρωμένα Ελληνόπουλα.
- Να προσεύχονται δημόσια οι ιερείς όλων των δογμάτων για τους Έλληνες.
- Να καταρτιστούν νέοι επιστήμονες οι οποίοι επρόκειτο να επανδρώσουν τις υπηρεσίες της Ελλάδος.
- Να ενισχυθεί ο Ελληνικός λαός με τρόφιμα.
- Κάνει έκκληση σε φιλέλληνες που ήξερε, να βοηθήσουν στην ανεύρεση ανθρώπων ειδικών σε διάφορους τομείς. Δέχεται «μετά μεγάλης ευγνωμοσύνης» την πρόταση του Ελβετού συνταγματάρχη Πινώ να ιδρύσει στην Ελλάδα «εργαστήριον πηγυλοποιΐας = κατασκευής της ζελατίνας» και προτρέπει τον νέο, που θα οργάνωνε το εργαστήρι, να εκπαιδευτεί και στη χημεία και σε οποιαδήποτε άλλη τέχνη ωφέλιμη για τη χώρα, αναλαμβάνοντας ο ίδιος τις σπουδές του.
- Να ματαιωθούν τα σχέδια του «Μελιταίου τάγματος» των ιπποτών του Αγίου Ιωάννου των Ιεροσολύμων για χορήγηση δανείου 4.000.000 φράγκων για τις ανάγκες της διεξαγωγής του αγώνα και σε αντάλλαγμα να του δοθούν τα νησιά του Αιγαίου Ρόδος, Κάρπαθος και Αστυπάλαια, για να εγκατασταθεί μετά την απελευθέρωσή τους, και προσωρινά μερικά νησάκια στη νοτιοδυτική ακτή της Πελοποννήσου και η Σύρος.
- Να εκδοθούν σχολικά και εκκλησιαστικά βιβλία για τη μόρφωση των παιδιών και την τόνωση του θρησκευτικού συναισθήματος του Ελληνικού λαού. Ειδικά αναφέρει για την τύπωση της Σύνοψης να γίνει με τέτοιο τρόπο, δηλ. στην αριστερή σελίδα του βιβλίου να τυπωθεί το κείμενο και στη δεξιά η μετάφραση, ώστε να καταλαβαίνει ο λαός το νόημα. Γράφει προς τον Ανδρέα Μουστοξύδη « ...Νομίζω ότι οφείλω από τώρα να φροντίσω να φέρω εις χρήσιν όλων των Ελλήνων το βιβλίον των προσευχών το επιγραφόμενον "Σύνοψις", αλλά επιμελημένον κατά τρόπον ώστε έκαστος παρακαλών τον Θεόν να καταλαμβάνη και τι λέγει, συγχρόνως δε να γυμνάζεται, να διαβάζει και να λαλή ορθώς τη γλώσσαν του...». Πάλι προς τον Ανδρέα Μουστοξύδη ζητεί να σταλούν «Δώδεκα αντίτυπα των μύθων του Αισώπου, δώδεκα των Διαλόγων του Λουκιανού και έξ αντίτυπα των πολιτικών λόγων του Δημοσθένους». Δύο αντίτυπα των λόγων του Ηλία Μηνιάτη, «το μεν δια το σχολείον, το δε δια την εκκλησίαν». Αν όμως εύρει το Κυριακοδρόμιο του Θεοτόκη, προτιμά να «λάβη η εκκλησία το άγιον τούτο βιβλίον αντί των λόγων του Μηνιάτου». Έπρεπε ακόμα να προσθέσει μερικά αντίτυπα της «Ορθοδόξου Κατηχήσεως», μιά καλή Γαλλική έκδοση των συγγραμμάτων του Πλουτάρχου και μερικά δόκιμα ιταλικά βιβλία, για να γυμνάζονται δάσκαλοι και μαθητές.
Επιπρόσθετα ο Καποδίστριας :
- Προσπάθησε να πετύχει τη σύναψη ενός ικανοποιητικού δανείου, ενός εκατομμυρίου Αγγλικών λιρών από τραπεζίτες, με την εγγύηση των τριών Δυνάμεων. Η κίνηση αυτή θα βοηθούσε αποτελεσματικά την πατρίδα διότι οι τρείς Δυνάμεις θα σύναπταν φιλικές σχέσεις με την Ελλάδα αφού θα δρούσαν ως εγγύητριες. Από την άλλη, αν η Τουρκία στρεφόταν εναντίον της Ελλάδος «ας κηρύξη τον πόλεμον εις τας μεσιτευούσας Δυνάμεις», πράγμα αδύνατο, γιατί ήξερε ότι αυτό μπορούσε να προκαλέσει την πτώση της αυτοκρατορίας της.
- Θέλησε να γνωρίσει τον αριθμό, τη γενική κατάσταση, το είδος των σπουδών ή του επαγγέλματος των διασκορπισθέντων Ελλήνων στις χώρες της Ευρώπης. Για τον λόγο αυτό, έχει δώσει εντολή στους στενούς συνεργάτες του, στον Μουστοξύδη, στον Eynard και στους αντιπροσώπους του σε άλλες πόλεις και χώρες, να του στείλουν λεπτομερείς ονομαστικούς καταλόγους. Έγραφε προς τον Eynard «...Επικαλούμαι και πάλιν την ακάματον σου σπουδήν και παρακαλώ να με προμηθεύσης λεπτομερέστατην απογραφήν όλων των εν Μονάχω και Δρέσδη και Λειψία νέων Ελλήνων κατά τον επισυναπτόμενον τύπον, διότι σκοπεύω να έμβω εις άμεσον επικοινωνίαν και μετ' αυτών ως εμβήκα και μετά των εν Αγγλία, Γαλλία, Ελβετία και Ιταλία. Να επαισθανθώσι πρέπει οι νέοι ούτοι, ότι η πατρίς αγρυπνεί επ΄αυτούς και ότι μόνον ούτω γινόμενοι άξιοι αυτής θέλουσι δυνηθή ποτέ μεγάλα να τη κηπουργήσωσι...»
- Παρακάλεσε τον γεωπόνο Πικτέτ, άνθρωπο ειδικό και ικανό, να του στείλει βιβλία πραγματευομένα περί της των γεωμήλων καλλιεργείας, και να αναλάβει στην Ελλάδα την γεωργική αυτή επιχείρηση.
- Πραγματοποίησε έκκληση στον Κρουδ ζητώντας του: «οδηγίας και ανθρώπους ειδήμονας του πρωτίστου και σπουδαιοτάτου έργου, της εισαγωγής εις την Ελλάδα της γεωπονίας...». Τον παρακάλεσε να του βρεί δύο καλές οικογένειες Ιταλών, ικανών στην καλλιέργεια σιτοφόρων χωραφιών και λιβαδιών, αλλά και με εμπειρία στην καλλιέργεια και «ανατροφή των μεταξωσκολήκων και εις άλλη τινά τέχνη».
- Κατόρθωσε με τη βοήθεια του Eynard, ο οποίος του αποστέλει 608.150 φράγκα, να θέσει την αρχή για τη δημιουργία νέου ταμείου με σκοπό την ανάπτυξη της βιοτεχνίας και της γεωργίας στην Ελλάδα. Με το ποσό αυτό ήθελε να αγοραστούν γεωργικά εργαλεία και να ενισχυθεί η φύτεψη αμπελώνων και ελαιώνων. Επίσης ήθελε να δοθεί στους κατοίκους των γεωργικών περιοχών ένα ποσό χρημάτων σαν δώρο και ένα άλλο μέρος σαν δάνειο με ευνοϊκούς όρους, για να διπλασιαστεί ο ζήλος τους προς αυτή την κατεύθυνση.
- Έδωσε εντολή στους τραπεζίτες του Παρισιού που χειρίζονταν τις δικές του καταθέσεις να πληρώσουν το ποσό των 25.000 φράγκων για τα παξιμάδια και τα πυρομαχικά που έστελνε στην Ελλάδα. Ο απόγονος του Eynard καθηγητής Olivier Reverdin αναφέρει ότι οι μισθοί του ισοδυναμούσαν με περισσότερα από 700.000 φράγκα εκείνης της εποχής. Γιά όλες όμως τις προσωπικές του ανάγκες ξόδευε συνολικά, λιγότερα από 2.500 φράγκα. Όλα τα άλλα τα διέθετε για τους Έλληνες και τον αγώνα τους. Τα χρήματά του, κατατεθειμένα σε ασφαλείς Τράπεζες ή σε άλλες επενδύσεις, με τις συμβουλές ικανών τραπεζιτών, χρηματοδοτούσαν τους υπόδουλους Ελληνες.
- Φροντίζει μέσω του υπουργού των στρατιωτικών της Γαλλίας να του στείλει «στήμονα του γεωγραφικού χάρτου της Ελλάδος» ώστε να καταστεί δυνατόν η έκδοση του «αληθινού χάρτου» που θα τον βοηθούσε «εις καταστατικάς και διοικητικάς εργασίας».
Πριν ακόμη έρθει ως Κυβερνήτης στην Ελλάδα ανέθεσε στον Ανδρέα Μουστοξύδη τα παρακάτω:
«...Παρακαλώ να καταβάλετε όλην σας την δραστηριότητα δια να συλλέξετε εν Ενετία παν ό,τι δύνασθε πληροφόρημα περί της Ελλάδος, όχι της αρχαίας, αλλά της του μεσαίωνος και της ενετιζούσης και να μοι προμηθεύσετε:
-Όλας τας ειδήσεις τας εκ συγγραμμάτων, εντύπων ή χειρογράφων περί γεωγραφίας, ιστορίας και καταστατικής. Ερευνήσατε δε και περί αρχαίων συμβόλων των πόλεων και περί όλων των καταλοίπων της αρχαιότητος των καλών εις ανανέωσιν. Ετσι θα καταφέρει ο Καποδίστριας να αφαιρέσει από τις πόλεις της Ελλάδας όλα τα Τουρκικά ή Αλβανικά ονόματα και να επανασυνδέσει τον Ελληνικό χώρο με την εθνική του κληρονομιά.
-Εκ των αρχείων της πρώην Ενετικής πολιτείας, εις την βιβλιοθήκην του Αγίου Μάρκου και εκ των βιβλιοθηκών των παλαιών πατρικίων της Ενετίας, όπου πάντως περιέχονται θησαυροί ιστορικών και καταστατικών ειδήσεων περί τόπων κάμετε όσον ένεστι πλούσιον θερισμόν και να μου τον στείλετε όσον προχωρεί η εργασία σας.
-Να κάμετε καλήν τινα συλλογήν υποδειγμάτων δημοσίων πράξεων εκ των ευδοκιμωτέρων συγγραφέων Ιταλών και Γάλλων, περιλαμβάνουσαν ολόκληρον την ζωήν του πολίτου από της βαπτιστηρίου πράξεως μέχρι της επιθανατίου. Και μικραί δε σημειώσεις, προστιθέμεναι εις ερμηνείαν των υποδειγμάτων τούτων θέλουσιν έχει πολύ το ωφέλιμον. Οι πληροφορίες αυτές θα βοηθούσαν στην οργάνωση του ληξιαρχείου.
-Ακόμη παρακαλώ να αθροίσετε και μου πέμψετε όλους τους εντύπους κανονισμούς περί διοικήσεως σχολείων και άλλων κοινοφελών ιδρυμάτων της Ιταλίας υπό την ενεστώσαν εξουσίαν και υπό τας προλαβούσας. Αναγκαίον να έχω και τα διατάγματα περί νομισματοποιΐας και παν ό,τι διδακτικόν περί της δυσκόλου και αξιοφροντίστου ταύτης της ύλης. Και αυτά λέγω και περί όλων των κωδίκων των περί εθνικών και εμπορικών τραπεζών.
Τούτων δε όλων αθροισθέντων, όταν έλθωμεν εις την επιτόπιον μεταχείρισίν των, θέλωμεν χρειασθή και ξένους τινάς αξίους, αλλά προ πάντων πνέοντας τον υπέρ Ελλάδος ζήλον.
Τέλος, ίδετε και περί μαστόρων αν ήθελον να έλθωσιν εις την Ελλάδα και να εισάξωσι τα εργόχειρά των, όπως ξυλουργοί, πετροκόποι, χαλκείς, κλειδοποιοί και πληροφορήσατέ με εν καιρώ και με πόσα κατασκευάζεται εν Ενετία έν μέγα ωρολόγιον πόλεως.»
Αλληλογραφεί με τους υπόδουλους Ελληνας και τους συμβουλεύει:
- Να οργανώσουν στρατό κατά «την Ευρωπαϊκήν ευταξίαν... και να εισάξουν την πολεμικήν (τέχνην) τουλάχιστον εις τους νεοσυλλέκτους» και οι παλαιοί να φυλάττουν τα στενά και να πολεμούν στα όρη.
- Να οργανώσουν και να εξοπλίσουν με κάθε θυσία τον στόλο. Ο στόλος, μάλιστα έπρεπε πάντοτε «να θαλασσοπορή» για να εμποδίζει τον εχθρό να πλησιάζει και να βοηθεί τους πολιορκουμένους.
- Να στρέψουν την προσοχή τους στην επιτακτική ανάγκη που υπήρχε για κατάληψη των φρουρίων. Με αυτόν τον τρόπο και το ηθικό και οι δυνάμεις τους θα αυξάνονταν και η απήχηση θα ήταν συγκλονιστική στο εξωτερικό. Οι Δυνάμεις θα τους αντιμετώπιζαν με σεβασμό και οι πλούσιοι θα τους εμπιστεύονταν χρηματικά δάνεια, απαραίτητα για τη συνέχιση του αγώνα τους. «Εν όσω η καρδία της Ελλάδος (δηλονότι η Πάτρα, η Ναύπακτος και τα δύο Καστέλια των) είναι εις χείρας των εχθρών, εν όσω τουλάχιστον η Πελοπόννησος δεν παστρευθή από τους Τούρκους, καμμίαν εθνικήν υπόληψιν δεν ημπορούμε να αποκτήσουμε...».
- Να βοηθήσουν με κάθε τρόπο τους Σουλιώτες και τους Ολύμπιους για να εμποδίζουν τους Αλβανούς και τους Οθωμανούς να κατηφορίζουν προς τα κάτω. Εάν οι ανδρείοι αυτοί οχυρώσουν τα στενά του Μακρυνόρους και των Θερμοπυλών, τότε μπορούν να αποκρούσουν τον εχθρό, έστω κι άν είναι πενταπλάσιος. Ο εχθρός δεν μπορεί να παρατάξει στρατιωτικά σώματα είκοσι έως τριάντα χιλιάδων ανδρών, όχι γιατί δεν έχει ανθρώπους, αλλά γιατί δεν μπορεί να τους θρέψει.
- Να μεταβάλουν τέλος την τακτική τους στους Τούρκους και τους Αλβανούς. Οι Αλβανοί είχαν κοινά έθιμα με τους Έλληνες, μισούσαν τους Οθωμανούς και αγαπούσαν την ελευθερία και τα χρήματα. Έπρεπε να τους πείσουν ότι ο πόλεμος δεν ήταν θρησκευτικός, αλλά πολιτικός, και να τους προσεταιριστούν υποδαυλίζοντας ταυτόχρονα την αγάπη τους για τα λάφυρα τα οποία και θε αποκτούσαν εάν νικούσαν τους Τούρκους.
- Να συμπεριφερθούν ανθρώπινα προς τους Τούρκους, γιατί, άν προέβαιναν σε βαναυσότητες, «η Ευρώπη θέλει μας συχαθή ως βδελυρούς φονιάδες» και οι Τούρκοι θα ανταπέδιδαν με βιαιότητες. Έπρεπε όμως το ταχύτερο οι Τούρκοι να εκδιωχθούν από την Κρήτη, την Πελοπόννησο, την Εύβοια, τις Θερμοπύλες κι από τον κόλπο της Άρτας.
Στις αρχές του 1820 ο Καποδίστριας αρνήθηκε την αρχηγία της Φιλικής Εταιρείας. Αυτή η μεγαλοφυή του απόφαση είχε τα εξής πλεονεκτήματα για την Ελληνική Επανάσταση:
- Διατηρούσε την ελπίδα μεταστροφής του Τσάρου προσπαθώντας να τον πείσει για την ένοπλη δράση εναντίον της Τουρκίας.
- Λόγω της θέσεώς του ως Υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας, ελάμβανε γνώση όλων των τυχών εχθρικών αποφάσεων των Ευρωπαϊκών κυβερνήσεων και συμμετείχε σε όλα τα συνέδρια. Με αυτόν τον τρόπο μπορούσε να ματαιώνει ή να επηρεάζει τις αποφάσεις εις βάρος της Ελλάδος, πράγμα το οποίο πέτυχε σε καθοριστικές στιγμές για τον αγώνα.
- Μάθαινε όλες τις ενέργειες εχθρών και φίλων της Ελλάδας επειδή ταξίδευε σε όλη την Ευρώπη.
- Επέτυχε να αποτρέψει να στραφεί ο Τσάρος εναντίον του αγώνα των Ελλήνων, στάση η οποία θα είχε ολέθριες συνέπειες για την επανάσταση
Κατά τη διάρκεια των συνεδρίων στις πόλεις Troppau και Laibach ξέσπασε η Ελληνική Επανάσταση στη Μολδοβλαχία με αρχηγό τον Αλέξανδρο Υψηλάντη και το μέλλον της Επανάστασης ήταν πολύ αβέβαιο.Το ψήφισμα του συνεδρίου ήταν η διακήρυξη όλων των αρχηγών κρατών να καταστέλλουν με όλα τα μέσα κάθε ανταρσία, να καταπνίξουν τις συνωμοσίες και τις ταραχές και κάθε άλλη ενέργεια που θα έβαζε σε κίνδυνο την ησυχία και την ειρήνη του Ευρωπαϊκού χώρου.
Κατά τη διάρκεια των συνεδρίων ο Καποδίστριας πέτυχε :
- Να κατασιγάσει τις ανησυχίες των συνέδρων με την επιστολή που απεκήρυσσε τις ενέργειες του Υψηλάντη.
- Να αποσιωπηθεί εντελώς το κίνημα του Υψηλάντη και η έκρηξη της Ελληνικής Επαναστάσεως, ενώ καταδικάζονταν τα επαναστατικά κινήματα της Νεαπόλεως και του Πεδεμοντίου.
- Να μην ληφθεί καμμία απόφαση από τις συμμαχικές δυνάμεις για ένοπλη επέμβαση, η οποία θα καθιστούσε σίγουρη την κατάπνιξη της Ελληνικής Επαναστάσεως. Ο ίδιος ο Αυστριακός καγκελάριος Μέττερνιχ πίεζε τους Συμμάχους να καταπνίξουν την Ελληνική Επανάσταση, όπως έκαναν και με την επανάσταση στη Νεάπολη. Ο ίδιος θριαμβολογώντας έγραφε: «Μέσα σε έξι εβδομάδες τελειώσαμε δύο πολέμους και καταπνίξαμε δύο επαναστάσεις. Ας ελπίσουμε ότι και η τρίτη, αυτή που ξέσπασε στην Ανατολή, δεν θα έχει καλύτερη τύχη».
Ήταν η μεγαλύτερη επιτυχία του Καποδίστρια στο συνέδριο και μία από τις μεγαλύτερες και ουσιαστικότερες προσφορές του στο Ελληνικό Έθνος, άν μάλιστα σκεφτούμε τις δυσμενείς συνθήκες και το ανθελληνικό πνεύμα που επικρατούσε ανάμεσα στους συνέδρους. Ο Καποδίστριας με τους διπλωματικούς του χειρισμούς έσωσε την Ελληνική Επανάσταση εν τη γενέσει της.
Ο διπλωματικός χειρισμός του Καποδίστρια προχώρησε και ένα βήμα παραπέρα προσπαθώντας να πείσει τις Ευρωπαϊκές δυνάμεις να βοηθήσουν την Ελληνική Επανάσταση μέσα σ' αυτό το εχθρικό κλίμα που είχε διαμορφωθεί. Δυστυχώς δεν εισακούσθηκε.
- Πέτυχε να σταλεί τελεσίγραφο του Τσάρου στις 6 Ιουλίου 1821 στην Πύλη. Καθηλώθηκαν, λοιπόν ισχυρά σώματα του τουρκικού στρατού στην Κωνσταντινούπολη, γιατί οι Τούρκοι φοβήθηκαν μήπως οδηγηθούν σ' έναν Ρωσοτουρκικό πόλεμο. Αν οι Τούρκοι έστελναν αυτά τα σώματα στρατού, τότε θα κατέπνιγαν στη γένεσή του το κίνημα της Πελοποννήσου.
| < Προηγούμενο | Επόμενο > |
|---|
